Biến rác thải ngư cụ thành vật liệu tái chế

Một dự án nghiên cứu tại Trường đại học Nha Trang đã “hồi sinh” những tấm lưới cũ và rác thải từ việc đánh bắt bằng công nghệ tái chế, hướng đến phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm áp lực rác thải nhựa đại dương.

Đó là dự án "Phòng chống, giảm thiểu và tái chế rác thải ngư cụ tại các vùng biển Việt Nam" do Bộ Môi trường, Hành động khí hậu, Bảo tồn thiên nhiên và An ninh hạt nhân Cộng hòa Liên bang Đức tài trợ. Trường đại học Nha Trang là đơn vị thực hiện dự án với việc thu gom, xử lý và tái chế rác thải từ ngư cụ.

Lưới bỏ đi thành hạt nhựa tái chế

Theo các nhà khoa học của dự án, ngư cụ thất lạc, bỏ rơi hoặc hư hỏng trên biển gây ô nhiễm môi trường khiến nhiều loài sinh vật biển mắc kẹt và chết. Bên cạnh đó, lưới trôi dạt còn có thể mắc vào rạn san hô, làm gãy hoặc phá hủy cấu trúc san hô, ảnh hưởng lâu dài đến hệ sinh thái biển.

Theo quy trình thực hiện, ngư cụ sau khi thu gom sẽ trải qua quy trình xử lý và tái chế nhiều bước trước khi trở thành nguyên liệu cho các sản phẩm mới.

Đầu tiên, lưới thải bỏ được làm sạch và loại bỏ các bộ phận như phao, chì, cũng như các miếng vá lưới để thu được vật liệu polyme đồng nhất. Sau đó lưới được đưa vào máy băm để cắt thành các đoạn sợi có chiều dài khoảng 15mm.

Các sợi lưới này tiếp tục được đưa vào máy đùn thông qua bộ phận cấp liệu. Máy đùn vận hành với tốc độ trục vít khoảng 80 vòng/phút, trong khi nhiệt độ các vùng gia nhiệt được thiết lập lần lượt ở 190°C, 210°C, 220°C và 230°C (có thể thay đổi tùy thuộc vào loại vật liệu đầu vào).

Sau khi được đùn, vật liệu nóng chảy được dẫn qua bể nước để làm nguội, rồi cắt thành dạng hạt tái chế có kích thước khoảng 3mm bằng máy cắt chuyên dụng. Những hạt nhựa này tiếp tục được sấy trong lò ở nhiệt độ 80°C trong khoảng 8 giờ, trước khi trở thành nguyên liệu thứ cấp phục vụ sản xuất.

Theo nhóm nghiên cứu, các hạt tái chế có thể được sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm mới, trong đó có sợi nhựa dùng cho máy in 3D.

Từ phòng ngừa rác thải đến phát triển thị trường tái chế

GS.TS Phạm Quốc Hùng - Phó hiệu trưởng Trường đại học Nha Trang - cho biết rác thải biển, đặc biệt là rác thải nhựa từ ngư cụ, đang trở thành một trong những thách thức môi trường cấp bách đối với các hệ sinh thái ven biển. Tuy vậy tỉ lệ và quy mô của ngư cụ bị bỏ rơi, thất lạc hoặc vứt bỏ tại Việt Nam hiện vẫn chưa được thống kê đầy đủ.

Theo ông Hùng, dự án không chỉ dừng ở công nghệ tái chế mà còn hướng đến xây dựng chuỗi giải pháp toàn diện nhằm giảm thiểu rác thải ngư cụ. Song song đó là nâng cao nhận thức cộng đồng về rác thải biển, thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường.

"Dự án cũng hướng đến việc đào tạo cán bộ, sinh viên trong lĩnh vực tái chế rác thải ngư cụ; xây dựng các chương trình đào tạo đại học và sau đại học; tổ chức tập huấn cho ngư dân và cán bộ cảng cá về thu gom, xử lý và hạn chế rác thải ngư cụ. Cùng với đó, nhà trường sẽ ký kết các thỏa thuận hợp tác với doanh nghiệp tái chế để cùng phát triển công nghệ và mở rộng khả năng ứng dụng" - ông Hùng nói.

Cũng theo GS.TS Phạm Quốc Hùng, nếu được tổ chức tốt từ khâu thu gom đến tái chế, những tấm lưới tưởng chừng chỉ là rác thải có thể trở thành nguồn nguyên liệu có giá trị, góp phần giảm ô nhiễm biển và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành thủy sản.