Bí ẩn thi thể nữ quý tộc xưa trong bảo tàng cổ nhất TP.HCM

Thi thể nữ quý tộc còn tóc được trưng bày công khai tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, hé lộ kỹ thuật ướp xác của người xưa.

Bảo tàng gần 100 tuổi cổ nhất TP.HCM

Chiều 24.1, xuôi theo đường Lê Duẩn về phía Nguyễn Bỉnh Khiêm, đoạn ngang qua Thảo Cầm Viên (phường Sài Gòn, TP.HCM), PV Thanh Niên ấn tượng với một công trình kiến trúc bề thế mang dáng vẻ trầm mặc, cổ kính. Đó chính là Bảo tàng Lịch sử TP.HCM.

Công trình không chỉ thu hút du khách tham quan, mà còn là điểm đến yêu thích của nhiều bạn trẻ muốn lưu giữ những khung hình đẹp cùng tà áo dài.

Với tông vàng hoài cổ, mái ngói âm dương đỏ cam cùng những hoa văn chạm khắc tinh xảo, bảo tàng như một nốt trầm văn hóa đặc sắc giữa lòng đô thị nhộn nhịp.

Theo tư liệu, bảo tàng từng mang tên Blanchard de la Brosse, thành lập năm 1929 và cũng là bảo tàng đầu tiên ở Nam bộ. Trải qua nhiều lần đổi tên, đến năm 1979 mang tên Bảo tàng Lịch sử TP.HCM như hiện nay.

Các hoa văn trang trí đều là những họa tiết quen thuộc trong kiến trúc cổ dù được tạo tác từ nhiều chất liệu khác nhau (như gỗ, sắt, xi măng). Các chi tiết không chỉ mang ý nghĩa tốt lành mà còn phản ánh rõ nét sự giao lưu văn hóa Việt - Pháp.

Theo quan sát của phóng viên, Bảo tàng Lịch sử TP.HCM gồm 2 tòa nhà nằm trên khuôn viên rộng hơn 6.000 m². Tòa phía trước xây dựng năm 1927 và tòa phía sau xây năm 1970. Điểm nhấn của công trình là tháp bát giác nhô cao ở trung tâm và bố cục các tòa nhà đối xứng, hài hòa.

Xác ướp Xóm Cải: Bí ẩn thi thể của nữ quý tộc xưa

Bước vào chiêm ngưỡng bên trong bảo tàng, chúng tôi được chiêm ngưỡng hàng chục chuyên đề được trưng bày. Tuy nhiên, có một hiện vật luôn khiến du khách dừng chân lâu nhất.

Đó là thi thể một phụ nữ được trưng bày trong tủ kính 5 mặt, cho phép quan sát từ nhiều góc độ. Người phụ nữ mặc trang phục màu vàng, tóc vẫn còn, phía dưới là 2 đôi giày đã mục và được bảo quản trong điều kiện nhiệt độ 28,1 độ C.

Theo giới thiệu của Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, thi thể được phát hiện vào đầu năm 1994, khi các nhà khảo cổ tiến hành khai quật 16 ngôi mộ cổ tại khu vực Xóm Cải (thuộc các trục đường Ngô Quyền, Nguyễn Trãi, An Dương Vương ở quận 5 cũ) để phục vụ công tác chỉnh trang đô thị.

"Trong số đó, có một ngôi mộ thuộc loại hình song táng 'nam tả nữ hữu' (chôn cặp vợ chồng và nam bên trái, nữ bên phải - PV), được xây dựng bằng hợp chất, với quy mô tương đối lớn, diện tích khoảng 60 m².

Cấu trúc mộ hoàn chỉnh từ cửa mộ, sân tế, bệ thờ, nhà mộ, bình phong hậu đến hệ thống tường thành và trụ biểu bao quanh. Do bia mộ không còn đọc được, các nhà nghiên cứu đặt tên là mộ Xóm Cải.

Kết quả khai quật cho thấy cả 2 huyệt mộ đều được an táng bằng kỹ thuật ướp xác "trong quan ngoài quách". Đặc biệt, phần mộ người phụ nữ còn lưu giữ xác ướp tương đối nguyên vẹn, cùng nhiều di vật là đồ khâm liệm và đồ tùy táng quý giá.

Căn cứ vào các hiện vật, các nhà nghiên cứu xác định đây là mộ của bà Trần Thị Hiệu và chồng, những người thuộc tầng lớp quý tộc trong xã hội đương thời.

Theo Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, cho đến nay, mộ xác ướp Xóm Cải được xem là di tích bảo lưu thi hài và đồ tùy táng nguyên vẹn nhất trong số các mộ cổ đã được khai quật tại TP.HCM.

Hơn 40.000 hiện vật kể lại lịch sử hàng nghìn năm

Ngoài mộ cổ Sài Gòn, Bảo tàng Lịch sử TP.HCM hiện đang lưu giữ hơn 40.000 hiện vật, với nhiều bộ sưu tập quý hiếm có nguồn gốc từ nhiều quốc gia và dân tộc. Từ văn hóa Óc Eo, Champa, súng thần công - đại bác..., đến quá trình khai phá, dựng nước và giữ nước.

Không chỉ dừng lại ở trong nước, ông Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM chia sẻ: "Những năm gần đây, bảo tàng tham gia nhiều cuộc trưng bày lớn ở Áo, Bỉ, Pháp, Singapore, Đài Loan…, để quảng bá văn hóa Việt Nam".

Năm 2012, Bảo tàng Lịch sử TP.HCM được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt của công trình cả về lịch sử lẫn kiến trúc.