Bầu chọn đại biểu 'đúng quy trình' và 'đúng lòng dân'

Quốc hội thảo luận và quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước, nên mỗi phát biểu và mỗi lá phiếu của đại biểu Quốc hội đều gắn với trách nhiệm rất lớn trước cử tri, trước lịch sử.

Tuổi Trẻ đã trao đổi với đại biểu Quốc hội khóa XV Nguyễn Hữu Thông (Lâm Đồng) về các kỳ vọng cũng như thách thức đặt ra với đại biểu Quốc hội khóa XVI cần tiếp tục thực hiện, nhất là về công tác lập pháp, để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chất lượng đại biểu được đặt lên hàng đầu

* Ông đánh giá thế nào về những điểm mới trong công tác bầu cử năm nay? Theo ông, những điểm mới đó sẽ tác động ra sao tới việc lựa chọn được những đại biểu xuất sắc?

- Qua theo dõi công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã có nhiều điểm mới thể hiện rõ tinh thần dân chủ, công khai, minh bạch và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong tổ chức thực hiện.

Quy trình hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, lấy ý kiến cử tri được thực hiện chặt chẽ hơn. Việc công khai tiểu sử, chương trình hành động, vận động bầu cử của các ứng cử viên giúp cử tri có đầy đủ thông tin để cân nhắc lựa chọn đúng và trúng.

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đại biểu, nhất là trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Chất lượng ở đây cần thấy rõ không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn chung và phẩm chất đạo đức theo quy định, mà các đại biểu được bầu phải có năng lực thực tiễn, khả năng tư duy và hành động cụ thể.

Điều này tạo ra áp lực tích cực với người ứng cử phải có sự chuẩn bị hết sức nghiêm túc và phải chứng minh trước cử tri bằng quá trình công tác, cam kết rõ ràng.

Với việc tăng cường công khai, minh bạch và sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, cử tri ngay từ khâu giới thiệu ứng cử có ý nghĩa rất quan trọng.

Điều này bảo đảm rằng những người được lựa chọn không chỉ "đúng quy trình" mà còn "đúng lòng dân". Khi cử tri được tiếp cận đầy đủ thông tin và trực tiếp bày tỏ ý kiến, tính đại diện của Quốc hội sẽ được củng cố vững chắc hơn.

Chúng ta tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị kỹ càng, chất lượng Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục được nâng cao. Đồng thời sẽ lựa chọn được những đại biểu thực sự có chất lượng cao, tạo nền tảng cho việc xây dựng bộ máy nhà nước vững mạnh trong giai đoạn phát triển mới.

* Là ứng viên và sau đó trúng cử, trở thành đại biểu Quốc hội khóa XV, theo ông, với các ứng cử viên, điều quan trọng nhất cần có, cần chuẩn bị là gì?

- Điều đầu tiên ứng viên phải xây dựng chương trình hành động rất cụ thể, rõ ràng để trình bày trước cử tri, nhân dân nơi mình sẽ ứng cử.

Chương trình hành động chỉ thực sự có sức thuyết phục khi được xây dựng trên nền tảng rất cụ thể.

Đó là ứng viên phải xác định được rõ mình đại diện cho ai, địa bàn nào, thuộc khối ngành nào, có thế mạnh chuyên môn gì và sẽ đóng góp được gì cho hoạt động của cơ quan dân cử nếu trúng cử.

Những chương trình hành động chung chung, chỉ chăm chăm vào liệt kê nhiều việc nhưng thiếu điểm nhấn, thiếu gắn kết với vị trí đại diện thường khó tạo được sự đồng thuận, tin tưởng của cử tri.

Ngược lại, nếu ứng viên biết dựa vào chính cơ cấu của mình để xác định trọng tâm hành động sẽ dễ tạo được niềm tin của cử tri.

Chương trình hành động của ứng viên không phải là "hứa cho nhiều", mà phải đúng với vai trò, đúng với năng lực và đúng với những gì cử tri đang cần ở người đại biểu trong nhiệm kỳ mới.

Khi đó, ứng viên mới đủ năng lực thuyết phục về tính khả thi của lời hứa để cử tri có thể tin tưởng gửi gắm lá phiếu bầu cho mình.

Cùng với đó, khi được xây dựng đúng từ cơ cấu đại diện, gắn với chuyên môn, sở trường và xuất phát từ tiếng nói của nhân dân, mỗi chương trình hành động sẽ trở thành thước đo trách nhiệm của người đại biểu trong suốt nhiệm kỳ nếu trúng cử.

Cần có khả năng phân tích chính sách, tư duy phản biện

* Tham gia tròn một khóa đại biểu Quốc hội khóa XV, theo ông, đâu là những tố chất cần có cũng như những khó khăn thách thức với một đại biểu Quốc hội?

- Đại biểu Quốc hội là người thay mặt cử tri, nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước ở cơ quan quyền lực cao nhất.

Vì vậy, trước hết, phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có lập trường kiên định nhưng đồng thời cũng phải có tư duy độc lập, khách quan khi xem xét từng vấn đề cụ thể.

Song song với phẩm chất đạo đức thì trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực, trí tuệ cao là điều kiện tiên quyết để đại biểu có thể đóng góp tích cực và có hiệu quả vào các hoạt động của Quốc hội.

Nhất là trong bối cảnh hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, sự hội nhập sâu, rộng với thế giới và yêu cầu đổi mới, phát triển, quản trị quốc gia ngày càng cao.

Do đó, mỗi đại biểu Quốc hội cần thêm khả năng phân tích chính sách, tư duy phản biện sâu sắc và kỹ năng lập pháp. Bởi mỗi dự luật được Quốc hội xem xét thông qua là khuôn khổ định hình đời sống xã hội, cho nên đòi hỏi sự cẩn trọng và tầm nhìn dài hạn.

Mỗi đại biểu phải có tinh thần trách nhiệm và sự dấn thân. Đại biểu không chỉ tham gia các kỳ họp, các chương trình giám sát định kỳ, chuyên đề mà còn phải gắn bó với thực tiễn, với cơ sở để có thể lắng nghe đầy đủ tâm tư nguyện vọng chính đáng của người dân cũng như theo dõi quá trình thực thi chính sách.

Khi lắng nghe đầy đủ, chính xác, khách quan, toàn diện sẽ giúp đại biểu có đầy đủ thông tin để tiếng nói trên nghị trường chạm được đúng, trúng các vấn đề cốt lõi mà người dân, doanh nghiệp, dư luận quan tâm.

Trong bối cảnh phát triển hiện nay, có nhiều thách thức hoàn toàn mới đặt ra với đại biểu. Đó là chuyển đổi số, kinh tế số, xã hội số đặt ra những vấn đề pháp lý chưa từng có tiền lệ.

Đó là tình trạng già hóa dân số, biến đổi khí hậu, bất bình đẳng xã hội đòi hỏi tư duy chính sách dài hạn, bền vững.

Đó là hội nhập quốc tế sâu rộng yêu cầu hệ thống pháp luật vừa phù hợp thông lệ quốc tế, vừa giữ vững lợi ích quốc gia.

Với những điều đó, đòi hỏi đại biểu cần có năng lực chuyên môn và tư duy đổi mới, dám tiếp cận vấn đề mới, dám tranh luận đến cùng vì chính sách đúng, vì lợi ích chung.

Có tinh thần lắng nghe và gần dân, bởi mọi quyết sách của Quốc hội chỉ thực sự có giá trị khi xuất phát từ cuộc sống và quay trở lại phục vụ cuộc sống.

Cần hiểu rằng mỗi phát biểu tại nghị trường, mỗi lần bấm nút thông qua một đạo luật đều gắn với sinh kế, với niềm tin và kỳ vọng của hàng triệu cử tri.

* Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới. Theo ông, đâu là những nhiệm vụ đặt ra với Quốc hội nhiệm kỳ tới? Và các đại biểu khóa XVI cần đáp ứng yêu cầu gì?

- Quốc hội hôm nay không chỉ là nơi xây dựng luật, mà còn là diễn đàn của trí tuệ, của đối thoại, của phản biện chính sách vì lợi ích quốc gia, dân tộc.

Mỗi kỳ họp, mỗi phiên thảo luận, mỗi cuộc tiếp xúc cử tri đều phản ánh rõ hơn yêu cầu: Quốc hội phải gần dân hơn, hiểu dân hơn và hành động vì dân hiệu quả hơn.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là thời điểm Việt Nam đứng trước cơ hội mang tính lịch sử để đẩy mạnh cải cách thể chế.

Nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra với Quốc hội, các đại biểu Quốc hội khóa mới là tiếp tục cải cách thể chế theo hướng kiến tạo phát triển và để công tác này sẽ là "đột phá của đột phá".

Trong đó, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, tháo gỡ những nút thắt, điểm nghẽn cũng như khoảng cách giữa "luật trên giấy" và "luật trong thực tiễn".

Đây được coi là yếu tố quan trọng nhất, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho tăng trưởng hai con số cũng như quá trình vươn mình của dân tộc.

Do vậy, phải quán triệt tinh thần nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Pháp luật không chỉ đúng về mặt kỹ thuật mà phải phù hợp với thực tiễn, dự báo được xu hướng tương lai và có khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Mỗi dự luật cần được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, tránh tình trạng phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn phát triển mới hiện nay, chức năng giám sát tối cao của Quốc hội sẽ càng được kỳ vọng hơn.

Giám sát không chỉ là phát hiện tồn tại, mà quan trọng hơn là thúc đẩy sự chuyển biến thực chất trong tổ chức thực hiện chính sách, bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống.

Các nhiệm vụ xây dựng Quốc hội hiện đại, chuyên nghiệp, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong lập pháp, giám sát, tiếp xúc cử tri tiếp tục được đặt ra.

Với mỗi đại biểu Quốc hội khóa XVI phải không ngừng học hỏi, cập nhật tri thức và làm mới chính mình. Đồng thời phải giữ vững nguyên tắc, xây dựng Quốc hội hành động vì phát triển bền vững, đặt người dân, doanh nghiệp và tương lai các thế hệ sau ở vị trí trung tâm của mọi quyết sách.