Bảo hiểm y tế: 'Lá chắn' cho bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo

Hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh, ngành y tế đã triển khai nhiều chính sách đột phá, trong đó có bảo hiểm y tế (BHYT).

Thực tế, nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo đã được quỹ BHYT chi trả chi phí điều trị lên tới vài tỉ, thậm chí hàng chục tỉ đồng.

BHYT không chỉ là một tấm thẻ, mà là điểm tựa tài chính cuối cùng giúp các gia đình tránh rơi vào cảnh khánh kiệt hoặc phải từ bỏ điều trị khi gặp bệnh hiểm nghèo.

Nhiều bệnh nhân được quỹ BHYT chi trả hàng tỉ đồng

Theo Bảo hiểm xã hội TP.HCM, trong năm 2025 đã ghi nhận những trường hợp người bệnh được quỹ BHYT chi trả với số tiền rất lớn. 

Điển hình là một bệnh nhân 25 tuổi điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy, được quỹ BHYT thanh toán gần 3,6 tỉ đồng. Người bệnh mắc bệnh thiếu yếu tố đông máu số 8 di truyền là bệnh lý nặng, mạn tính, cần điều trị lâu dài với chi phí thuốc và kỹ thuật y tế rất cao. 

Ngoài ra một bệnh nhân 36 tuổi điều trị tại Bệnh viện Quân y 175 do nhiễm trùng huyết cũng được quỹ BHYT chi trả hơn 2,1 tỉ đồng.

Bệnh nhân Phan Hữu Nghiêm (41 tuổi, quê Vĩnh Long) là một trong những trường hợp được quỹ BHYT chi trả chi phí điều trị rất lớn, lên tới khoảng 38 tỉ đồng vào năm 2011 sau 11 năm ròng rã chữa bệnh chảy máu di truyền (hemophilia).

Những năm gần đây, mỗi năm bệnh nhân Nghiêm vẫn cần điều trị với chi phí lên đến vài tỉ đồng.

Theo anh Nghiêm, chính sách BHYT mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, là "phao cứu sinh" đối với những người mắc bệnh hiểm nghèo như anh, nhất là bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn.

Sự khác biệt giữa có và không có BHYT được thể hiện rõ qua một ca tai nạn giao thông là người lao động tự do, vừa nhập viện tại Bệnh viện Chợ Rẫy trong tình trạng nguy kịch nhưng không có BHYT.

Tổng chi phí điều trị bệnh nhân này hiện lên đến 360 triệu đồng, trong khi số tiền phòng công tác xã hội vận động được chưa đến 100 triệu đồng. Nếu bệnh nhân có BHYT, số tiền phải tự chi trả chỉ khoảng 72 triệu đồng.

Theo ThS Lê Minh Hiển - Trưởng phòng công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy, Phó chủ tịch Hội Công tác xã hội ngành y tế Việt Nam, BHYT không chỉ là một chính sách an sinh xã hội mà thực sự là "phao cứu sinh" về tài chính cho người bệnh, đặc biệt với nhóm lao động tự do khi không may gặp rủi ro sức khỏe bất ngờ.

Thực tế tại Bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy nhiều ca bệnh có chi phí điều trị lên đến hàng chục tỉ đồng. Nếu không có BHYT, không chỉ gia đình bệnh nhân kiệt quệ tài chính mà ngay cả bệnh viện cũng khó có thể triển khai các kỹ thuật cao, phương pháp điều trị hiện đại.

Việc BHYT chi trả đã tạo điều kiện để các bệnh viện mạnh dạn áp dụng các phương tiện chuyên sâu, kỹ thuật cao và thiết bị mới trong điều trị.

Vì sao chi phí điều trị lên đến hàng tỉ đồng?

Bác sĩ Hoàng Thị Thúy Hà - Phó khoa huyết học Bệnh viện Chợ Rẫy - cho biết hiện khoa đang quản lý gần 600 bệnh nhân mắc bệnh hemophilia, trong đó có khoảng 40 bệnh nhân mắc bệnh hemophilia có chất ức chế.

Điểm chung của các bệnh này là chi phí điều trị rất lớn phải sử dụng các loại thuốc đặc trị, công nghệ sinh học tiên tiến, phần lớn được nhập khẩu, nhưng thời gian điều trị kéo dài nhiều năm, thậm chí suốt đời người bệnh.

Theo bác sĩ Hà, hiện nay danh mục thuốc yếu tố đông máu thay thế đã được BHYT chi trả từ 80 - 100%. Nếu không có BHYT, rất ít bệnh nhân có khả năng tiếp cận phương pháp điều trị này, đồng nghĩa với nguy cơ cao bị tàn tật hoặc tử vong do các biến chứng chảy máu.

Nhờ những tiến bộ của y học hiện đại và sự chi trả của BHYT, nhiều bệnh huyết học từng được xem là "án tử" nay đã trở thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát.

Bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP.HCM - cho hay tại TP.HCM tập trung nhiều bệnh viện tuyến cuối hiện đại nhất cả nước, số lượng bệnh nhân có mức chi phí điều trị lớn mỗi năm khá đáng kể.

Mỗi năm, hệ thống giám định BHYT ghi nhận hàng chục bệnh nhân tại TP.HCM có mức chi phí được quỹ BHYT chi trả từ 1 tỉ đồng trở lên. Riêng nhóm bệnh nhân có chi phí từ vài trăm triệu đến 1 tỉ đồng là hàng trăm trường hợp mỗi năm.

Bên cạnh bệnh thiếu yếu tố đông máu (hemophilia), danh mục các bệnh hiểm nghèo và mãn tính nặng được quỹ BHYT trả ở mức cao hiện nay rất rộng, bao gồm nhiều nhóm bệnh có chi phí điều trị lớn như ung thư, suy thận mãn, ghép tạng, tim mạch và can thiệp tim mạch.

Việc chi trả cho các ca bệnh có chi phí lớn và điều trị kéo dài suốt đời là một trong những bài toán khó nhất đối với hệ thống an sinh xã hội.

Bảo hiểm xã hội TP.HCM đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để giải quyết bài toán này như quản lý theo dự kiến chi, phối hợp với Sở Y tế đấu thầu tập trung thuốc, quản lý giá thầu thuốc, vật tư y tế, tăng cường giám sát và bảo vệ quyền lợi của người bệnh tại cơ sở y tế.