Ba mái nhà, một đường về

Mỗi mùa xuân về, khi mọi người nói nhiều đến sum vầy, tôi lại nhớ đến những mái nhà mình đã từng sống.

Tôi nghĩ về ba ngôi nhà và một hành trình đủ dài để hiểu trọn vẹn hai chữ: về nhà. Nơi ấy, có những cánh cửa đã đóng lại, nhưng ký ức chưa bao giờ rời đi. Và chính những mái nhà ấy đã cho tôi hiểu thế nào là một nơi để trở về.

Ngôi nhà đầu tiên là căn nhà cấp bốn nơi tôi sinh ra. Ngôi nhà 48m², cho sáu con người chung sống. Hai bên ngôi nhà là vườn rau, phía trước là sân gạch đỏ nơi phơi lúa, xay thóc, và mỗi dịp Tết đến lại đỏ lửa nồi bánh chưng suốt đêm.

Ngôi nhà ấy hướng Nam, nhìn ra cánh đồng lúa, mát mẻ quanh năm. Phía giáp mái ngói có một cái chạn cất lúa - tài sản quý nhất của gia đình. Cổng nhà được bố tôi uốn từ hai bụi tre hai bên thành một vòm cong. Sau này đi nhiều nơi, tôi vẫn chưa thấy một chiếc cổng nào đẹp và có hồn đến thế.

Những cái Tết thời thơ ấu của tôi đều nằm gọn trong căn nhà ấy. Người lớn ngồi bên ấm trà, trẻ con chạy quanh sân, tiếng cười hòa vào mùi khói bếp. 

Trong góc nhà, bên khung cửa sổ nhìn ra vườn xanh, là chiếc bàn học nhỏ - nơi tôi viết những dòng chữ đầu đời, những giấc mơ đầu tiên…

Và cũng là căn nhà đó, có lúc khiến tôi chạnh lòng. Tôi từng ước, giá như một cái Tết nào đó, nhà mình cũng khang trang như nhà bạn bè, để tôi có thể thỏa thích bày biện, trang trí.

18 tuổi, tôi đi học xa, mang theo một ước mơ rất rõ ràng: xây lại nhà cho bố mẹ.

Năm 32 tuổi, sau 9 năm ra trường, tôi gửi về 300 triệu đồng để bố mẹ xây một ngôi nhà mới - một trệt, một lầu, đủ rộng để mỗi người có không gian riêng, đủ ấm để đón họ hàng mỗi dịp xuân về.

Ngôi nhà cũ không bị phá đi. Nó vẫn ở đó.

Những mùa Tết sau này, tôi thường bước từ nhà mới sang nhà cũ. Có khi ăn Tết trong phòng khách khang trang, rồi lại lặng lẽ quay về căn nhà xưa, ngồi bên cửa sổ cũ, nơi từng có một đứa trẻ ôm ấp những giấc mơ rất dài.

Ngôi nhà thứ ba đến khi tôi 35 tuổi. Một căn hộ chung cư 54m² giữa TP.HCM - dấu chấm hết cho 9 năm ở trọ, 9 lần chuyển phòng, 9 năm loay hoay tìm một chỗ đứng giữa thành phố xa lạ.

Cái Tết đầu tiên ở đó rất yên tĩnh. Không gói bánh chưng, không bày biện nhiều thứ quen thuộc của Tết quê. Nhưng đó là cái Tết của sự đứng vững. Lần đầu tiên tôi thật sự có một nơi thuộc về mình.

Mỗi mùa xuân đi qua, tôi lại mang theo một mái nhà. Có mái nhà ở lại trong ký ức, có mái nhà đánh dấu trưởng thành, có mái nhà giúp tôi đứng vững giữa đời sống rộng lớn. Và đến lúc này, tôi chỉ biết: nhà không chỉ là nơi để ở, mà là nơi cho con người được thở chậm lại, được giữ nguyên những điều đã làm nên mình.

Ba mái nhà đã đi qua - không nằm lại phía sau, mà lặng lẽ đi cùng tôi trong mỗi mùa xuân. Tôi thường nghĩ về ba mái nhà trong niềm hạnh phúc an nhiên, không phải vì có thêm căn nhà mới, mà vì đã mang được mái ấm theo suốt hành trình đời mình.

Mỗi dịp xuân về, tôi hiểu rằng: con người có thể đi rất xa để tìm chỗ đứng, nhưng chỉ cần một nơi để đặt lòng xuống.

Ba ngôi nhà đã đi qua,

Và sau tất cả, tôi hiểu: được trở về, đã là một mùa xuân trọn vẹn.

Ba ngôi nhà đã đi qua,

Xuân về, lòng tôi yên chỗ ở.

Ba mái nhà, và một con đường duy nhất: đường về nhà!