'Cộng đồng thực hành mở thêm cơ hội hợp tác quốc tế'

Thông tin được PGS.TS Nguyễn Phú Khánh, Phó tổng giám đốc Đại học Phenikaa chia sẻ tại tập 3 vodcast "Đối thoại Giáo dục" chủ đề "Cộng đồng thực hành: Nền tảng phát triển lãnh đạo và nghiên cứu". Chương trình còn có sự tham gia của TS Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm STEM, Trường Đại học Sư phạm TP HCM. Vodcast do Hội đồng Anh phối hợp VnExpress thực hiện, với thời lượng hơn 45 phút, phát sóng ngày 22/4.

Theo PGS.TS Nguyễn Phú Khánh, Cộng đồng thực hành - Community of Practice (CoP) là khái niệm được sử dụng rộng rãi, chỉ cộng đồng gồm những người có cùng mối quan tâm chuyên môn. Trong cộng đồng đó, các thành viên cùng chia sẻ kiến thức, thực hành và tìm hiểu những vấn đề mới.

"Cộng đồng thực hành thường tập trung những người có chung mối quan tâm. Trong cộng đồng đó, chúng ta có thể chia sẻ kiến thức, cùng thực hành và cùng tìm hiểu thêm những điều mới", ông Khánh nói.

Ông cho rằng trong bối cảnh tri thức thay đổi nhanh, không cá nhân nào có thể cập nhật đầy đủ mọi thông tin. Việc tham gia các cộng đồng học thuật giúp giảng viên, nhà nghiên cứu học hỏi lẫn nhau, rút ngắn khoảng cách tri thức và tăng khả năng thích ứng.

Đặc biệt, khi hợp tác quốc tế trong giáo dục ngày càng mở rộng, các cộng đồng này tạo không gian để đối tác trong và ngoài nước trao đổi kinh nghiệm, từ đó hình thành mạng lưới tri thức không giới hạn địa lý.

Khác với dự án ngắn hạn

Một điểm được các chuyên gia nhấn mạnh là sự khác biệt giữa CoP và các dự án hoặc hội thảo ngắn hạn. Theo TS Nguyễn Thị Thu Trang, các dự án thường có mục tiêu cụ thể và kết thúc khi hoàn thành nhiệm vụ, trong khi cộng đồng CoP hướng tới kết nối lâu dài.

"Sau khi hoàn thành một dự án, các thành viên vẫn tiếp tục kết nối, chia sẻ và thậm chí cùng xây dựng các đề tài mới. Đây là hành trình học tập dài hạn, không dừng lại ở một hoạt động đơn lẻ", bà Trang nói.

Theo bà, chính sự duy trì liên tục này giúp cộng đồng thực hành trở thành nền tảng cho việc phát triển chuyên môn bền vững. Các thành viên không chỉ trao đổi kinh nghiệm mà còn cập nhật xu hướng nghiên cứu, chia sẻ cơ hội hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình phát triển học thuật.

Trong bối cảnh giáo dục đại học hướng tới quốc tế hóa, mô hình này góp phần hình thành mạng lưới tri thức xuyên biên giới. Theo PGS.TS Nguyễn Phú Khánh, cộng đồng thực hành tạo ra "không gian không có visa", nơi tri thức được chia sẻ mà không bị giới hạn bởi địa lý.

"Khi có cộng đồng chia sẻ thông tin, giảng viên và nhà nghiên cứu có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế, trao đổi chương trình đào tạo, thậm chí hợp tác nghiên cứu mà không bị rào cản về khoảng cách", ông nói.

Thúc đẩy phát triển đội ngũ nghiên cứu

Ngoài vai trò kết nối, Community of Practice còn tạo tác động rõ nét tới phát triển đội ngũ nghiên cứu. Theo TS Nguyễn Thị Thu Trang, mô hình này mở ra cơ hội cho các nhà nghiên cứu trẻ tham gia mạng lưới học thuật quốc tế, điều vốn khó tiếp cận khi hoạt động độc lập.

Trong các cộng đồng thực hành, những nhà nghiên cứu có kinh nghiệm đóng vai trò cố vấn, hỗ trợ thành viên mới thông qua hoạt động mentoring (cố vấn), chia sẻ kinh nghiệm viết đề tài, công bố quốc tế và xây dựng nhóm nghiên cứu.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các nhà nghiên cứu trẻ và nữ giới, nhóm thường gặp hạn chế về cơ hội tiếp cận nguồn lực. Khi tham gia cộng đồng, họ có thêm kênh kết nối, được giới thiệu cơ hội hợp tác và từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu.

Theo các chuyên gia, cộng đồng thực hành còn góp phần thúc đẩy bình đẳng trong nghiên cứu, khi mọi thành viên đều có cơ hội chia sẻ ý tưởng và tham gia hoạt động học thuật. Mô hình này cũng giúp các nhóm nghiên cứu mở rộng hợp tác đa quốc gia, tăng khả năng tham gia dự án lớn.

Vai trò của nhà nghiên cứu trẻ và tổ chức kết nối

Các chuyên gia cho rằng sự phát triển bền vững của cộng đồng thực hành phụ thuộc nhiều vào vai trò của các thành viên, đặc biệt là nhà nghiên cứu trẻ. Đây là lực lượng năng động, có khả năng lan tỏa tri thức và duy trì kết nối lâu dài.

Khi tham gia tích cực, các thành viên không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn đóng góp nội dung, xây dựng mạng lưới và hỗ trợ lẫn nhau. Sự tương tác hai chiều này giúp cộng đồng không ngừng mở rộng và phát triển.

Bên cạnh đó, vai trò của các tổ chức kết nối cũng được đánh giá quan trọng. Thông qua các chương trình hỗ trợ, tập huấn và đối thoại học thuật, các tổ chức có thể tạo điều kiện để các cộng đồng hình thành, duy trì và mở rộng quy mô.

Theo các chuyên gia, khi các cộng đồng thực hành được xây dựng bài bản, mạng lưới học thuật xuyên biên giới sẽ trở thành nền tảng cho hợp tác giáo dục đại học. Điều này không chỉ giúp giảng viên, nhà nghiên cứu nâng cao năng lực mà còn tạo môi trường học tập mở, giúp người học tự tin hơn khi tham gia vào không gian tri thức toàn cầu.

Vodcast "Đối thoại Giáo dục" là chuỗi chương trình thảo luận các vấn đề then chốt của giáo dục đại học trong bối cảnh hội nhập, với sự tham gia của chuyên gia trong và ngoài nước. "Cộng đồng thực hành: Nền tảng phát triển lãnh đạo và nghiên cứu" là một phần trong chuỗi 7 tập do Hội đồng Anh phối hợp VnExpress thực hiện. Chương trình quy tụ các chuyên gia từ Việt Nam và Vương quốc Anh nhằm thảo luận các vấn đề then chốt của giáo dục đại học trong bối cảnh hội nhập.

Thái Anh