Chúng tôi chắp lại mái nhà

Cha mẹ tôi là những người gốc Bắc di cư vào Tây Nguyên theo diện kinh tế mới. Ông bà khai phá được những mảnh rẫy nương màu mỡ để trồng cà phê và cất một ngôi nhà bằng gỗ sao, ba gian thẳng thớm.

Nhớ quê, cha tôi trồng một hàng cau trước cửa, dọc ngõ vào phủ kín hoa trang. Khi tôi 10 tuổi, mái ngói đỏ đã phủ rêu xanh và những thanh xà ngang cũng đen bóng theo năm tháng. 

Tôi hay xòe tay ôm lấy, nhớ rõ cảm giác áp má mát rượi khi kề vào bốn thân cột già nua mà vững chãi. Thoang thoảng mùi thơm của gỗ, mùi khói củi, mùi “người” và cả mùi của đất rừng thoảng bay đây đó.

Gian giữa, cha tôi đặt bàn thờ gia tiên, nghiêm trang và ấm cúng. Hai bên, một bên kê giường của cha mẹ, bên còn lại là phòng ngủ của anh trai và chị dâu. Mấy đứa trẻ chúng tôi lúc ấy đầu còn để chỏm, ngủ chung với nhau trên tấm phản đặt giữa nhà. 

Mùa đông rét mướt nhưng luôn ấm hơi người dù những cơn gió sắt se luồn lách qua kẽ hở của những khe gỗ luồn vào rin rít. Đêm đêm, mẹ vặn to bấc đèn dầu miệt mài khâu áo. Bốn đứa trẻ nằm sõng soài trên phản, lắng tai nghe mẹ kể chuyện về làng, về cố hương.

Một thời gian sau, cha mẹ tôi mở rộng vườn rẫy, luân phiên trồng thêm cây thuốc lá và dưa hấu để kiếm tiền trong những tháng chờ cà phê vào vụ. Đây là những cây trồng ngắn ngày, cho thu nhập nhanh nhưng vất vả. 

Cha mẹ phải dựng lán ở lại ngoài vườn. Nhà còn mỗi anh trai và chị dâu quán xuyến. Chúng tôi, một buổi đi học, một buổi về nhà cũng lẽo đẽo theo mẹ ra nương. Tối nhọ mặt người, đợi cha tha hồ giục giã tôi mới đuổi trâu trở về. Cơm nước, tắm rửa, học hành qua loa rồi rủ nhau lên phản, đi ngủ khi gà vừa lên chuồng.

Cuộc sống cứ bình yên thế cho đến một buổi chiều bình thường như những chiều khác. Chị dâu tôi cãi nhau với anh trai, bỏ đi khi bếp lửa đang rừng rực cháy. 

Lửa bén vào củi, tràn lan liếm vào vách gỗ. Đến khi hàng xóm thấy khói, hô hoán nhau sang giúp thì ngọn lửa đã nuốt hơn nửa gian nhà.

Cha mẹ tôi hớt hải chạy từ rẫy về, đôi chân trần giẫm lên nền đất bụi tung tóe. Mái nhà đỏ rực, kèo cột rụng rời trong tiếng gào thét tuyệt vọng. 

Mẹ tôi như hóa đá rồi khụyu xuống, đôi tay rờ rẫm dưới đất, toan bò đến nhưng hàng xóm can lại. 

Cha cũng chết lặng, đôi bàn tay nắm chặt run rẩy. Lửa cháy hết, cháy sạch những gì mà chúng tôi có. Thứ trơ lại duy nhất còn nhìn ra hình dạng là xoong nồi và chiếc mâm bị lửa thiêu nứt toác.

Sau đám cháy, nhà tôi mỗi người trôi mỗi hướng. Anh trai, chị dâu rời quê đến TP.HCM kiếm sống. Cha mẹ tôi trở lại lán rẫy ngoài nương, chia vài bộ quần áo được hàng xóm mang đến cho chúng tôi để đem sang nhà chú, nhà dì. 

Mỗi lần đi học ngang qua ngôi nhà cũ, chỉ còn đất cháy bạc khô và những khung tro đen sì. Hàng cau bị lửa xém, chùm quả quắt khô phật phờ theo làn gió nóng hổi. Dọc hoa trang ủ rũ, chết khô. Tôi chôn chặt chân dưới đất, nhìn và khóc nức nở.

Tháng ngày sau đó dài như bất tận. Cha mẹ tôi làm quần quật từ sớm ló mặt người đến khuya. Bốn đứa chúng tôi, hai đứa ở nhà dì, hai đứa về nhà chú. Một buổi đi học, buổi còn lại vẫn hẹn nhau thả trâu và xuống ruộng mót dưa, tước lá thuốc. 

Mùa dưa mất giá, mùa thuốc lá thì gặp mưa dông. Cha mẹ tôi xác xơ, kiệt quệ nhưng vẫn không than vãn tiếng nào dù tóc ông bà bạc nhanh đến lạ. Lúc mỏi mệt nhất, mẹ tôi hay lặp đi lặp lại câu nói phải dựng lại nhà để đưa chúng tôi trở về như một lời niệm chú. Nó khiến tôi hiểu nhà quan trọng, không chỉ là nơi ở mà còn là niềm tin, là nơi nương tựa để chúng tôi bấu víu mà vượt qua dông gió.

Mất đến hơn ba năm, điều tưởng chừng xa xôi ấy cũng đến.

Cha mẹ tôi dành dụm, vay mượn thêm để đào móng và xây ngôi nhà mới. Vỏn vẹn năm chục mét vuông, tường gạch quét vôi xám nhưng đối với chúng tôi đó là món quà vô giá. Tôi nhớ như in ngày cha gọi chúng tôi về xem nhà, cánh cửa gỗ vừa mở ra, mùi xi măng còn nồng nồng, ngai ngái. Ánh nắng non buổi sớm chiếu qua cửa sổ thành vệt vàng ẩm. 

Mẹ tôi đứng ngoài hiên, nụ cười gầy guộc dưới lớp da mặt nhăn nheo, chùng nhão. Cha lặng lẽ đưa tay sờ lên bức tường, vờ cạy những hạt sỏi gồ lên, ánh mắt thẳm sâu, ngượng ngập. Chúng tôi, những đứa con, ôm lấy chân mẹ bật khóc. Không phải vì ngôi nhà đẹp và rộng. Mà vì sau bao bão dông, chúng tôi vẫn có nơi để trở về. 

Quên sao được những ngày nằm trên nệm ấm nhà dì, tôi lén khóc và gạt đi nước mắt khát khao ngày sum vầy tụ họp. Nhà mới, dẫu vỏn vẹn chỉ vài chục mét vuông cho năm sáu con người cùng nhau sinh sống nhưng đối với tôi, đó là mái che hạnh phúc nhất không gì thay thế được. Là chứng minh cho sự bền bỉ, nhọc nhằn của mẹ cha. Là nơi bù đắp những tan vỡ của tuổi thơ mà tôi ngỡ rằng mình thiếu thốn.

Đêm đầu tiên nằm trong ngôi nhà mới, chị em tôi thao thức nghe tiếng gió thổi ngoài vườn, tiếng dế kêu gần mà thân thương đến lạ. Cha tôi không ngủ, ông chong đèn ngồi võng cả đêm. Mẹ tôi cũng dậy bỏ ngâm nếp và đỗ đồ xôi để sáng sớm làm cơm cúng nhà mới, để mời họ hàng sang chung vui ngày chúng tôi trở về.

Ngôi nhà cũ năm xưa dù đã thành tro bụi, nhưng kỷ niệm về nó vẫn còn sống mãi, chỉ là lùi về một góc khuất sâu thẳm trong tim.