'Chăm cây hơn chăm con', nông dân vẫn lo mất mùa vải thiều

Sắp đến chính vụ, nhiều người nông dân ở thủ phủ vải thiều phía Bắc như "ngồi trên đống lửa", lo lắng mất mùa vì tỉ lệ ra hoa thấp hơn mọi năm.

Tại khu vực thủ phủ vải thiều Lục Ngạn cũ (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh), nhiều nông dân lo lắng, đứng ngồi không yên do thời tiết không thuận lợi, tỉ lệ ra hoa thấp hơn so với năm trước.

Mong giá vải thiều cao hơn

Là hộ có 2ha vải thiều, trong đó 70% xuất khẩu đi Nhật Bản, ông Ngô Văn Hùng - nông dân hợp tác xã Thanh Hải, phường Chũ (tỉnh Bắc Ninh) - cho hay lượng hoa chỉ đạt 50-70% so với mọi năm. 

Tranh thủ nắng ráo, ông cùng vợ khoanh vùng các cây khỏe, ra hoa đúng lúc để chăm sóc. "Chăm cây bận hơn chăm con", ông Hùng bày tỏ.

Để đáp ứng quy định xuất khẩu, cán bộ nông nghiệp sẽ cấp cho gia đình mã quét để ghi chép lượng nước, thuốc bảo vệ thực vật. Tất cả đều rõ ràng từ chủng loại, thời điểm, số lượng theo quy chuẩn khắt khe nhất.

Năm trước, giá vải thiều xuất bán từ vườn nhà ông Hùng khoảng 25.000 - 27.000 đồng/kg. Do thời tiết không thuận lợi, ông mong giá bán năm nay cao hơn để đủ chi phí chăm sóc, bõ công sức cả mùa vụ.

Theo ông Phạm Hồng Long - Chủ tịch UBND phường Chũ - qua nắm bắt trên địa bàn, vải chính vụ ước khoảng 10 - 15% ra hoa, còn vải lai Thanh Hà khoảng 40% ra hoa. Ngược lại, vải u hồng được mùa, đạt 80 - 85%. 

Trước thực trạng này, phường và cơ quan chức năng tăng cường hướng dẫn bà con chăm sóc tốt các khu vực ra hoa, đảm bảo giữ chất lượng, mẫu mã trái vải.

Cách đó hơn 60km, tại xã Phúc Hòa (tỉnh Bắc Ninh), anh Nguyễn Văn Cường tất bật chăm sóc vải thiều. Là hộ tham gia chương trình "vườn vải đẹp", gia đình tuân thủ kỹ thuật trồng trọt theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, qua đó tỉ lệ đậu quả đạt gần 80%.

Cụ thể, gia đình chủ động cải tạo vườn, chặt bỏ cây già cỗi, duy trì mật độ cây vừa phải, lắp thêm hệ thống tưới nước tiết kiệm… Các mã số vùng trồng được đăng ký xuất khẩu đi Mỹ, Nhật Bản và châu Âu được khoanh vùng, chăm sóc kỹ lưỡng.

"Trồng vải thiều giờ đây không chỉ để bán mà còn hướng tới du lịch trải nghiệm nên gia đình xác định tuân thủ đúng quy trình từ đầu vụ", anh Cường cho hay.

Theo ông Đặng Văn Tặng - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bắc Ninh (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh), niên vụ vải năm 2026 diễn ra trong điều kiện thời tiết không thuận lợi.

Cụ thể, các tháng 11 và 12-2025 - thời điểm cây vải phân hóa mầm hoa - gặp điều kiện thời tiết ấm, độ ẩm cao dẫn tới tỉ lệ vải sớm chỉ đạt khoảng 60%, còn vải chính vụ đạt dưới 50%. Dự kiến, sản lượng vải thiều toàn tỉnh Bắc Ninh giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng ước khoảng 100.000 tấn.

Do vậy, chi cục đã tham mưu cấp có thẩm quyền thành lập các tổ vải thiều xuất khẩu gồm 21 cán bộ có kinh nghiệm, đồng thời phân công phụ trách các vùng vải trọng điểm, trực tiếp hướng dẫn nông dân và phối hợp với chính quyền cơ sở để sản xuất đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn. Ngành cũng tham mưu UBND tỉnh phối hợp các địa phương tổ chức bình tuyển vườn vải đẹp, lấy đó làm hạt nhân để tuyên truyền, nhân rộng trong các niên vụ tiếp theo.