80 năm làm ‘bộ nhớ quốc gia’ lưu giữ ‘ký ức dân tộc’

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy khẳng định ngành lưu trữ chính là ‘bộ nhớ quốc gia’ để lưu giữ ‘ký ức dân tộc’, là nguồn thông tin đặc biệt quan trọng phục vụ lãnh đạo, quản lý, hoạch định chính sách, bảo vệ chủ quyền quốc gia, bảo đảm quyền và lợi ích.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy khẳng định tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Lưu trữ Việt Nam (3-1-1946 - 3-1-2026) diễn ra ngày 31-12 tại Hà Nội.

'Bộ nhớ quốc gia' phục vụ Nhà nước và nhân dân

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy nhấn mạnh ngay từ những ngày đầu lập nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận thức sâu sắc giá trị đặc biệt của tài liệu lưu trữ đối với sự nghiệp cách mạng.

Ngày 3-1-1946, Người ký ban hành Thông đạt số 01C-VP - văn bản đầu tiên của Chính phủ về công tác văn thư, lưu trữ, thể hiện tầm nhìn chiến lược trong việc gìn giữ tài liệu phục vụ kiến thiết quốc gia.

"Trải qua 80 năm, tư tưởng ấy vẫn vẹn nguyên giá trị. Tài liệu lưu trữ không chỉ là ký ức của dân tộc, mà còn là nguồn thông tin đặc biệt quan trọng phục vụ lãnh đạo, quản lý, hoạch định chính sách, bảo vệ chủ quyền quốc gia, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế - xã hội", Thứ trưởng Cao Huy khẳng định.

Ông cũng ghi nhận, đánh giá cao, biểu dương những nỗ lực và kết quả mà Lưu trữ Việt Nam đã đạt được trong 80 năm qua. Đồng thời trân trọng ghi nhận và tri ân sự tận tụy, trách nhiệm, chuẩn mực và lòng yêu nghề của các thế hệ cán bộ ngành lưu trữ qua các thời kỳ.

Thứ trưởng Cao Huy bày tỏ tin tưởng Lưu trữ Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vai trò không thể thay thế, góp phần xây dựng "bộ nhớ của quốc gia" đúng, đủ, sạch, sống, phục vụ hiệu quả cho Nhà nước, cho nhân dân và cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Một trong số rất ít lĩnh vực có ngày truyền thống được quy định trong luật

Ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước - khẳng định ngành lưu trữ Việt Nam được hình thành sớm cùng với Nhà nước cách mạng, gắn bó mật thiết với hoạt động lãnh đạo của Đảng, quản lý và điều hành của Nhà nước, giữ vai trò gìn giữ ký ức dân tộc và bảo vệ bằng chứng lịch sử - pháp lý.

Với ý nghĩa đặc biệt của nó, năm 2024, Quốc hội đã thông qua Luật Lưu trữ, trong đó dành riêng Điều 6 để quy định "Ngày 3-1 hằng năm là Ngày Lưu trữ Việt Nam".

Theo ông Tùng, việc Ngày Lưu trữ được luật hóa thể hiện sự quan tâm đặc biệt và sự ghi nhận chính thức đối với vị trí, vai trò của công tác lưu trữ và những người làm lưu trữ; đồng thời khẳng định tính đặc thù của lĩnh vực này - một trong số rất ít lĩnh vực có ngày truyền thống được quy định trực tiếp trong luật.

Cùng với quá trình không ngừng hoàn thiện thể chế, pháp luật, đặc biệt là Luật Lưu trữ năm 2024, hệ thống tổ chức lưu trữ từ Trung ương đến địa phương từng bước được kiện toàn theo hướng thống nhất, chuyên nghiệp và hiện đại. Đội ngũ những người làm lưu trữ không ngừng trưởng thành, được đào tạo bài bản, kế thừa liên tục qua các thế hệ.

Đến nay, Lưu trữ Việt Nam đã hình thành một chỉnh thể thống nhất, đa dạng và ngày càng chuyên nghiệp. Trong đó Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước và Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng giữ vai trò trụ cột điều phối, quản lý thống nhất.

Lưu trữ Quốc phòng, Công an, Ngoại giao là lực lượng nòng cốt bảo vệ tài liệu có giá trị đặc biệt gắn với bảo vệ an ninh, chủ quyền và lợi ích quốc gia. Lưu trữ lịch sử cấp tỉnh là nền tảng lưu giữ ký ức lịch sử - văn hóa của từng địa phương.

Hội Văn thư - Lưu trữ Việt Nam là không gian kết nối, lan tỏa chuẩn mực và đạo đức nghề nghiệp. Hội Doanh nghiệp Lưu trữ Việt Nam là động lực xã hội hóa, lực đẩy công nghệ, dịch vụ hiện đại và các cơ sở đào tạo chuyên ngành là cái nôi nhân lực, ươm mầm các thế hệ làm lưu trữ tương lai.